بسیاری از برنامه‌ها برای انجام وظیفه اصلی خود به بعضی دسترسی‌ها نیاز دارند؛ برای نمونه، یک برنامه تماس تصویری معمولاً به دوربین و میکروفون احتیاج دارد یا یک نقشه بدون موقعیت مکانی کارایی محدودی خواهد داشت. مسئله زمانی آغاز می‌شود که برنامه‌ای به دسترسی‌هایی فراتر از کار اصلی خود نیاز داشته باشد، یا شما ندانید پیش‌تر چه مجوزهایی را تأیید کرده‌اید.

مدیریت مجوزها به معنی حذف بی‌دلیل همه دسترسی‌ها نیست. هدف این است که برای هر برنامه، میان کاربرد واقعی آن و اطلاعاتی که از گوشی شما دریافت می‌کند تعادل برقرار شود با این کار، هم احتمال دسترسی ناخواسته به داده‌های شخصی کاهش می‌یابد و هم درک بهتری از رفتار برنامه‌های نصب‌شده خواهید داشت.
در این راهنما مسیرهای دقیق یک برند یا نسخه خاص از سیستم‌عامل گفته نمی‌شود، زیرا نام و جای بعضی گزینه‌ها در گوشی‌ها متفاوت است با این حال، در تنظیمات گوشی معمولاً بخش‌هایی با عنوان‌هایی نزدیک به «برنامه‌ها»، «حریم خصوصی»، «مجوزها»، «امنیت» یا «اطلاعات برنامه» وجود دارد که می‌توانید از آن‌ها برای انجام مراحل استفاده کنید.

قبل از شروع چه چیزهایی لازم است؟

  • گوشی روشن و دارای قفل صفحه فعال
  • چند دقیقه زمان برای بررسی برنامه‌های مهم و پرکاربرد
  • دسترسی به تنظیمات اصلی گوشی
  • اتصال اینترنت برای به‌روزرسانی برنامه‌ها، در صورت نیاز
  • آگاهی از کاربرد برنامه‌هایی که می‌خواهید مجوزشان را تغییر دهید

آموزش مرحله‌به‌مرحله

  1. از فهرست برنامه‌های مهم خود شروع کنید

    ابتدا برنامه‌هایی را که بیشترین ارتباط را با اطلاعات شخصی شما دارند مشخص کنید. پیام‌رسان‌ها، شبکه‌های اجتماعی، برنامه‌های خرید، مالی، حمل‌ونقل، دوربین، ویرایش عکس، ذخیره‌سازی فایل و برنامه‌های ناشناخته‌ای که مدت‌هاست استفاده نکرده‌اید، اولویت بالاتری دارند. نتیجه مورد انتظار این است که به جای بررسی شتاب‌زده همه برنامه‌ها، یک فهرست کوتاه از برنامه‌های حساس داشته باشید. اگر برنامه‌ای را نمی‌شناسید یا نمی‌دانید چرا نصب شده است، نام آن را یادداشت کنید و پیش از تغییر یا حذف، کاربرد و سازنده آن را بررسی کنید؛ بعضی برنامه‌ها بخشی از خدمات گوشی هستند و حذف یا محدود کردنشان ممکن است روی عملکرد یک قابلیت اثر بگذارد.
    نکته: به برنامه‌هایی که به‌تازگی نصب کرده‌اید یا پس از نصب آن‌ها با درخواست‌های دسترسی زیاد روبه‌رو شده‌اید، توجه ویژه کنید.
  2. بخش مجوزهای گوشی را پیدا کنید

    تنظیمات گوشی را باز کنید و با جست‌وجوی داخلی تنظیمات، واژه‌هایی مانند «مجوز»، «حریم خصوصی»، «برنامه‌ها» یا معادل نزدیک آن‌ها را وارد کنید در بسیاری از گوشی‌ها می‌توانید از بخش اطلاعات هر برنامه نیز به مجوزهای همان برنامه برسید. نتیجه مورد انتظار این است که صفحه‌ای ببینید که دسترسی‌ها را بر اساس نوع، مانند دوربین، میکروفون، موقعیت مکانی، مخاطبان، فایل‌ها یا اعلان‌ها، یا بر اساس نام برنامه‌ها نمایش می‌دهد. اگر نتیجه جست‌وجو گزینه‌ای با نام دقیق مورد انتظار نشان نداد، وارد بخش مربوط به برنامه‌ها یا حریم خصوصی شوید و گزینه‌های نزدیک به مدیریت دسترسی را بررسی کنید؛ ظاهر و نام این بخش‌ها میان گوشی‌ها یکسان نیست.
    نکته: جست‌وجو در تنظیمات معمولاً سریع‌تر از گشتن میان منوهای متعدد است و در نسخه‌های مختلف گوشی هم کاربرد دارد.
    تصویر راهنمای مرحله 2: بخش مجوزهای گوشی را پیدا کنید
    نمونه‌ای از جست‌وجوی واژه «مجوز» در تنظیمات و انتخاب نتیجه مربوط به دسترسی برنامه‌ها
  3. مجوزهای حساس را از نمای کلی بررسی کنید

    در صفحه مدیریت مجوزها، ابتدا سراغ دسترسی‌های حساس بروید: دوربین، میکروفون، موقعیت مکانی، مخاطبان، فایل‌ها و عکس‌ها. هر مورد را باز کنید و نام برنامه‌هایی را که اجازه دسترسی دارند ببینید. نتیجه مورد انتظار این است که برای هر نوع داده، بدانید چه برنامه‌هایی اکنون به آن دسترسی دارند یا در گذشته اجازه آن را گرفته‌اند. اگر برنامه‌ای در این فهرست می‌بینید که ارتباط روشنی با آن مجوز ندارد، نام برنامه و نوع دسترسی را یادداشت کنید و در مرحله‌های بعد درباره محدود کردن آن تصمیم بگیرید.

    نکته: دسترسی به اعلان‌ها نیز ارزش بررسی دارد، چون اعلان‌ها ممکن است شامل کد ورود، پیام خصوصی یا اطلاعات مالی باشند.
    تصویر راهنمای مرحله 3: مجوزهای حساس را از نمای کلی بررسی کنید
    نمای دسته‌بندی‌شده مجوزها برای بررسی برنامه‌های دارای دسترسی به دوربین، میکروفون و موقعیت مکانی
  4. ضرورت هر دسترسی را با کار اصلی برنامه مقایسه کنید

    برای هر برنامه مشکوک یا حساس، از خود بپرسید این دسترسی دقیقاً چه نقشی در خدمت اصلی برنامه دارد برای مثال، دوربین برای اسکن سند یا ارسال عکس قابل توجیه است، اما یک برنامه ساده یادداشت‌برداری معمولاً بدون دسترسی دائمی به میکروفون یا موقعیت مکانی هم باید قابل استفاده باشد. نتیجه مورد انتظار این است که برای هر مجوز یکی از سه تصمیم را بگیرید: نگه داشتن، محدود کردن یا لغو کردن. اگر درباره یک دسترسی مطمئن نیستید، به جای تصمیم عجولانه، استفاده‌های واقعی برنامه را در چند روز گذشته مرور کنید و توضیح مجوز را هنگام باز شدن صفحه آن بخوانید.
    نکته: مجوزهای کم‌خطرتر هم می‌توانند در کنار هم اطلاعات زیادی ایجاد کنند؛ ترکیب موقعیت مکانی، مخاطبان و فایل‌ها را جدی بگیرید.
    تصویر راهنمای مرحله 4: ضرورت هر دسترسی را با کار اصلی برنامه مقایسه کنید
    مقایسه میان کاربرد واقعی یک برنامه و مجوزی که درخواست کرده است
  5. دسترسی‌های غیرضروری را محدود یا لغو کنید
    صفحه مجوز برنامه موردنظر را باز کنید و دسترسی غیرضروری را به گزینه محدودتر تغییر دهید یا آن را رد کنید در بعضی گوشی‌ها برای برخی مجوزها انتخابی وجود دارد که استفاده را فقط هنگام کار با برنامه مجاز می‌کند؛ در صورت وجود، این انتخاب برای برنامه‌هایی که نیاز دائمی ندارند مناسب‌تر است. نتیجه مورد انتظار این است که وضعیت مجوز تغییر کند و برنامه دیگر نتواند خارج از محدوده انتخابی شما به آن داده دسترسی داشته باشد. اگر گزینه محدودتر در گوشی شما وجود ندارد، فقط میان گزینه‌های نمایش‌داده‌شده تصمیم بگیرید و برای اطمینان، بعداً عملکرد برنامه را آزمایش کنید.
    نکته: بهتر است هر بار تنها یک یا چند مجوز مرتبط را تغییر دهید تا اگر مشکلی پیش آمد، علت آن را راحت‌تر تشخیص دهید.
    تصویر راهنمای مرحله 5: دسترسی‌های غیرضروری را محدود یا لغو کنید
    تغییر وضعیت دسترسی یک برنامه از مجاز به محدود یا ردشده
  6. برنامه را پس از تغییر مجوز امتحان کنید
    پس از تغییر یک مجوز، برنامه را باز کنید و همان کاری را انجام دهید که احتمالاً به آن دسترسی وابسته است برای نمونه، اگر دسترسی دوربین را محدود کرده‌اید، فقط در زمان نیاز به ثبت یا ارسال عکس آن بخش را امتحان کنید. نتیجه مورد انتظار این است که برنامه همچنان در کارهای غیرمرتبط به‌درستی اجرا شود و فقط قابلیت وابسته به آن مجوز محدود شده باشد. اگر برنامه پیامی درباره نیاز به دسترسی نشان داد، متن پیام را بخوانید و بررسی کنید درخواست با کاری که می‌خواهید انجام دهید ارتباط دارد یا خیر؛ در صورت نیاز واقعی می‌توانید مجوز را بازگردانید.
    نکته: پیام درخواست مجوز را با دقت بخوانید و تنها زمانی تأیید کنید که خودتان همان قابلیت را آغاز کرده‌اید.
  7. درخواست‌های آینده را آگاهانه پاسخ دهید

    از این پس، هر زمان برنامه‌ای مجوز تازه خواست، ابتدا توقف کنید و ببینید چه عملی انجام داده‌اید. اگر خودتان روی گزینه‌ای مانند عکس گرفتن، ارسال فایل، اشتراک‌گذاری موقعیت یا ضبط صدا زده‌اید، درخواست می‌تواند منطقی باشد؛ در غیر این صورت، آن را رد کنید یا بعداً بررسی کنید. نتیجه مورد انتظار این است که تأیید مجوزها از یک عادت خودکار به یک تصمیم آگاهانه تبدیل شود. اگر پنجره درخواست مبهم بود، نام دسترسی را یادداشت کنید، پنجره را ببندید و از تنظیمات یا توضیحات رسمی برنامه درباره دلیل آن تحقیق کنید.

    نکته: درخواست دسترسی در زمان نامرتبط، مانند درخواست میکروفون هنگام خواندن یک متن ساده، دلیل خوبی برای بررسی بیشتر است.
  8. برنامه‌های بلااستفاده و قدیمی را تعیین تکلیف کنید

    فهرست برنامه‌های نصب‌شده را مرور کنید و برنامه‌هایی را که ماه‌هاست استفاده نکرده‌اید جدا کنید. ابتدا داده‌های مهم احتمالی آن‌ها، مانند فایل‌های دانلودشده یا اطلاعات موردنیاز ورود، را بررسی کنید و سپس برنامه را حذف کنید یا دسترسی‌هایش را تا زمان نیاز محدود نگه دارید. نتیجه مورد انتظار این است که تعداد برنامه‌های دارای دسترسی به اطلاعات گوشی کاهش پیدا کند و مدیریت گوشی ساده‌تر شود. اگر مطمئن نیستید یک برنامه چه کاری انجام می‌دهد، پیش از حذف، نام سازنده، تاریخ نصب و ارتباط آن با سرویس‌هایی که استفاده می‌کنید را بررسی کنید.

    نکته: حذف برنامه‌ای که دیگر لازم ندارید معمولاً از محدود کردن تک‌تک مجوزهای آن مؤثرتر است.
  9. بازبینی دوره‌ای و به‌روزرسانی را به عادت تبدیل کنید

    هر چند ماه یک بار، یا پس از نصب برنامه‌های جدید، فهرست مجوزهای حساس را دوباره مرور کنید. همچنین برنامه‌ها و سیستم‌عامل گوشی را از مسیرهای رسمی به‌روز نگه دارید، زیرا به‌روزرسانی‌ها می‌توانند اصلاحات امنیتی و کنترل‌های بهتر حریم خصوصی داشته باشند. نتیجه مورد انتظار این است که دسترسی‌های قدیمی، فراموش‌شده یا اضافه پیش از آن‌که به مسئله تبدیل شوند شناسایی شوند. اگر بعد از به‌روزرسانی ظاهر بخش مجوزها تغییر کرد، از جست‌وجوی تنظیمات برای پیدا کردن نام‌های نزدیک استفاده کنید و صرفاً بر اساس جای قبلی گزینه‌ها تصمیم نگیرید.

    نکته: یک یادآور دوره‌ای در تقویم گوشی برای بازبینی دسترسی‌ها می‌تواند این کار را به عادت قابل انجام تبدیل کند.

رفع مشکل‌های رایج

بخش مدیریت مجوزها را در تنظیمات پیدا نمی‌کنم.
علت احتمالی: نام‌گذاری و چیدمان تنظیمات در برندها و نسخه‌های مختلف گوشی متفاوت است.
راه‌حل: از جست‌وجوی داخل تنظیمات با واژه‌های «مجوز»، «حریم خصوصی»، «برنامه‌ها» و «اطلاعات برنامه» استفاده کنید. همچنین از صفحه اطلاعات هر برنامه، گزینه‌های مربوط به دسترسی یا مجوز را بررسی کنید.
بعد از لغو یک مجوز، بخشی از برنامه کار نمی‌کند.
علت احتمالی: قابلیت موردنظر واقعاً به همان مجوز وابسته است.
راه‌حل: برنامه را باز کنید و فقط هنگام استفاده از قابلیت مربوط، مجوز لازم را بازگردانید. اگر برنامه برای قابلیت‌های نامرتبط هم اصرار به دسترسی دارد، ضرورت استفاده از آن را دوباره ارزیابی کنید.
برنامه مدام برای دسترسی ردشده درخواست می‌فرستد.
علت احتمالی: طراحی برنامه ممکن است درخواست را تکرار کند یا قابلیت اصلی آن به آن دسترسی وابسته باشد.
راه‌حل: درخواست را فقط در زمان نیاز واقعی بررسی کنید. اگر درخواست‌ها مزاحم، نامرتبط یا غیرقابل توجیه هستند، برنامه را به‌روزرسانی کنید یا حذف و جایگزین قابل اعتمادتر را بررسی کنید.
نمی‌دانم دسترسی یک برنامه واقعاً خطرناک است یا نه.
علت احتمالی: سطح خطر به نوع برنامه، داده موردنظر و زمان استفاده از مجوز بستگی دارد.
راه‌حل: کار اصلی برنامه را با مجوز درخواست‌شده مقایسه کنید، سازنده و اعتبار برنامه را بررسی کنید و در صورت تردید، دسترسی را محدود نگه دارید تا نیاز واقعی آن روشن شود.
یک برنامه سیستمی را در فهرست مجوزها می‌بینم و نمی‌دانم باید آن را محدود کنم یا نه.
علت احتمالی: بعضی قابلیت‌های گوشی برای تماس، پیام، دوربین، مکان‌یابی یا همگام‌سازی به اجزای سیستمی وابسته‌اند.
راه‌حل: پیش از تغییر، نام کامل برنامه و نقش آن را بررسی کنید برای اجزای سیستمی که کارکردشان را نمی‌شناسید، تغییر گسترده مجوزها را انجام ندهید و ابتدا فقط برنامه‌های نصب‌شده توسط خودتان را بررسی کنید.

امنیت و حریم خصوصی

  • قفل صفحه قوی، به‌روزرسانی رسمی و نصب برنامه از منابع معتبر، مکمل مدیریت مجوزها هستند و هیچ‌کدام جای دیگری را کامل پر نمی‌کند.
  • برای برنامه‌های مالی، هویتی، پیام‌رسان و ذخیره‌سازی فایل، فقط مجوزهایی را فعال نگه دارید که با کار مشخص شما ارتباط مستقیم دارند.
  • به برنامه‌ای که بدون دلیل روشن درخواست دسترسی به میکروفون، دوربین، پیام‌ها، مخاطبان یا فایل‌های شخصی دارد با احتیاط بیشتری نگاه کنید.
  • پیش از واگذاری، فروش یا تعمیر گوشی، حساب‌ها، فایل‌های شخصی، مجوزهای برنامه‌ها و روش‌های ورود را بررسی کنید.
  • از ارسال تصویر صفحه تنظیمات، کدهای ورود، فهرست مخاطبان یا اطلاعات حساس برای افراد ناشناس خودداری کنید.

چک‌لیست نهایی

  • برنامه‌های حساس و ناشناس نصب‌شده را شناسایی کردم.
  • مجوزهای دوربین، میکروفون، موقعیت مکانی، مخاطبان و فایل‌ها را بررسی کردم.
  • برای هر دسترسی، ارتباط آن با کار اصلی برنامه را سنجیدم.
  • دسترسی‌های غیرضروری را محدود یا لغو کردم.
  • بعد از هر تغییر، عملکرد برنامه را آزمایش کردم.
  • برنامه‌های بلااستفاده را حذف کردم یا دسترسی آن‌ها را کم کردم.
  • برای بازبینی دوباره مجوزها یک زمان دوره‌ای در نظر گرفتم.
  • گوشی و برنامه‌ها را فقط از مسیرهای رسمی به‌روز نگه می‌دارم.

جمع‌بندی

کنترل مجوزهای برنامه‌ها یک کار فنی پیچیده نیست؛ کافی است بدانید هر برنامه برای چه کاری به چه اطلاعاتی نیاز دارد و دسترسی را متناسب با همان نیاز نگه دارید. بازبینی منظم، محدود کردن دسترسی‌های غیرضروری و حذف برنامه‌های بلااستفاده، سه اقدام ساده و مؤثر برای حفظ حریم خصوصی در گوشی هستند.